باسمه تعالي
پيك يادگيري (۴)
ب) بخش حين مطالعه:
هنگامي مي توان به اجراي مراحل اين بخش پرداخت كه مراحل پيش مطالعه طي شده باشد در غير اين صورت نميتوان به كسب بازدهي مطلوب نايل شد، اين بخش شامل 1- مطالعه و يادداشت برداري 2- بازنگري و بازخواني براي رفع اشكال3- بازيابي و سنجش خود ميباشد كه به توضيح هر يك خواهيم پرداخت.
1- مطالعه ويادداشت برداري:
در اين مرحله با سرعتي متناسب با متن به مطالعه مي پردازيم بخشهاي ساده وتكراري وتوضيحي را با سرعتي بيشتر و بخشهايي كه سنگين تر وحاوي اطلاعات تازه است با سرعتي متعادلتر مي خوانيم. به تدريج كه به خواندن متن ادامه مي دهيم نكات كليدي را استخراج ميكنيم ومي نويسيم تا جايي كه تمامي شاخه هاي اصلي ونكات مرتبط با آن گنجانده شود اين نكات بايد بيانگر تماميم متن مورد مطالعه باشد.بايد توجه شود كه با كمترين كلمات بتوان مطالب بسياري را بازيابي كرد. بهترين زمان براي استخراج و نوشتن نكات كليدي همزمان با مطالعه اصلي است.
ثبت نكات كليدي مي تواند بلافاصله پس از درك نكته كليد و يا در پايان خواندن عبارتهاي مرتبط باآن و يا در پايان خواندن يك يا چند بند صورت گيرد.
2- بازنگري و بازخواني براي رفع اشكال:
پس از مطالعه متن به بازبيني يادداشتها وبازيابي متن مي پردازيم چنانچه به نقطه مبهمي برخورديم به رفع ابهام و اشكال ميپردازيم.
3- بازيابي و سنجش از خود:
در اين مرحله به بازيابي و امتحان از خود مي پردازيم بدين منظور بخشهاي مختلف متن را در ذهن خود مرور مي كنيم و با طرح سؤالاتي از خود در رابطه با مطالب آن از به خاطر سپاري كامل مطالب و ثبت شكل آن در ذهن اطمينان حاصل مي كنيم.
پ- بخش پس از مطالعه:
از مراحل يادآوري و مرور به شمار مي آيد كه در آن حافظه مورد توجه است و كورتكس يا قشر خاكستري مغز فعال مي گردد. مرحله مرور در چندين نوبت صورت ميگيرد واهميت آن در افزايش زمان پايداري مطالب در حافظه است آنچه در مرحله مرور انجام مي گيرد به معناي يادگيري مطالب نيست در اين مرحله تنها اقدام به مرور و يادآوري مطالب مي گردد مراحل قبل به خاطر سپاري، محدود به حافظه كوتاه مدت بوده است و براي ثبت و پايداري دائمي مطالب در حافظه، نياز به انتقال آن مطالب از حافظه كوتاه مدت به حافظه بلند مدت است كه اين امر بواسطه مرور انجام مي پذيرد و به عبارتي ديگر در مرحله يادگيري 90% كار و انرژي صورت پذيرفته است و يك گام ديگر مانده است تا تمامي آن 100% اطلاعات كسب شده پايدار بماند. اگر در برداشتن اين گام آخر سستي كنيم نتيجه آن بر باد رفتن تمامي دستاورهاي و زحمات خواهد بود. حافظه كوتاه مدت قادر به نگهداري مطالب بيش از دو روز نميباشد و تنها آن گروه از اطلاعات باقي خواهند ماند كه به صورت ارادي و آگاهانه يا غير ارادي و ناخودآگاهانه به حافظه بلند مدت انتقال يافته باشد. نخستين مرور، بايد بلافاصله پس از درس باشد، بارهاي پسين را مي توان به اوقات ديگري با زمانهاي طولاني، چون يك روز، يك هفته يا يك ماه آينده واگذار كرد.
مطالعه بر مبناي نظام مطالعه برتر برداشتي بيشتر با صرف زمان و انرژي كمتر به همراه دارد وتواني بي انتها را به ارمغان مي آورد و دنياي پرفروغ را در مقابل ديدگانمان هويدا ميسازد.
برگرفته از كتاب:
يادگيري خلاق
در ك خلاقانه و به خاطر سپاري هميشگي تمامي مطالب
ف. شجري
( انجمن قلم ايران)
علاقه و مطالعه ثمر بخش:
مطالعه ثمر بخش از دو عامل متأثر است. يكي علاقه نسبت به مطلب خواندني، ديگر كاربرد ماهرانه فنون مطالعه علاقه نسبت به مطلب خواندني سبب مي شود تا شخص به مطالعه بيشتر بپردازد مطالعه بيشتر منجر به بهتر شدن فنون مطالعه مي شود، كاربرد فنون بهتر مطالعه را آسانتر، سريعتر و لذت بخش تر مي سازد در نتيجه علاقه خواننده نسبت به مطالعه افزايش مي يابد و سبب مي شود تا او به مطالعه بيشتر بپردازد از خواندن مطالبي كه بايد بخواند دوري نكند و در زمان كمتر مطالب بيشتري را بخواند.
روش هاي مطالعه:
روش 1- خواندن اجمالي
هدف از خواندن اجمالي دست يافتن به نكات ومطالب مهم كتاب و كشف ساختمان مواد و مطالب در يك زمان كوتاه با سرعت زياد است. روش خواندن اجمالي مبتني است بر يك نمونه گيري سريع از نكات اساسي وصرف نظر كردن از جزئيات.
روش 2- تند خواني
هدف از تند خواندن يا سريع خواندن يك كتاب كسب يك آشنايي كلي با مطالب كتاب از طريق مرور كتاب با يك سرعت فوق العاده زياد است. نتيجه كار يك آگاهي خيلي وسيع ولي نه خيلي دقيق از محتواي كتاب يا مطالب خواندني است.
روش 3- عبارت خواني
هدف عبارت خواني افزايش سرعت مطالعه است از طريق خواندن عبارات و جملات به عوض خواندن كلمات و در نتيجه افزايش سرعت و درك مطلب.
روش4- دقيق خواني
هدف دقيق خواني درك كامل مطالب خوانده شده و نگهداري آنها به طرزي منظم و منظمي در حافظه است به طريقي كه يادآوري آنها براي استفاده هاي بعدي ميسر باشد فنون اساسي روش دقيق خواني عبارتند از: سازمان دادن- حاشيه نويسي وعلامت گذاري و خلاصه كردن.
روش5- خواندن تجسسي
هدف خواندن تجسسي افزايش دامنه تمركز حواس و درك عميق تر معاني است.
روش 6- خواندن انتقادي
هدف از خواندن انتقادي دستيابي به قضاوت مستدل ودرگيري عميق تر با مطالب از طريق تجزيه و تحليل معاني است.
روش7- خواندن برايدركزيبايي و جنبههاي هنري :مطلب هدف از خواندن براي درك زيبايي افزايش آگاهانه و لذت بردن از كارهاي هنري است.
گزينش يك شيوه مطالعه:
خواندن يك فعاليت پيچيده است و هيچ روشي به تنهايي نمي تواند پاسخگوي همة موفقيتها باشد همة انواع مطالعه نيازمند به تركيبي از فنون و روش هاي مطالعه هستند. براي انتخاب بهترين تركيب روش ها و فنون مطالعه ابتدا به طور صريح منظور خود را از خواندن و همچنين نوع مطلبمورد مطالعه مشخصكنيد بعدتعيينكنيد كهكدام فنون و روشها به بهترين وجهي منظور شما را تأمين ميكندزماني كه انجام اين كار لزوم دارد در مقايسه با پيشرفتي كه بعداً در سرعت و دقت مطالعه براي شما ايجاد ميكندناچيزاست.
اقتباس از كتاب: روشهاي يادگيريومطالعه: دكترعلياكبرسيف